Κάποιες επέτειοι

Κάποιες επέτειοι από τη ματωμένη πορεία των αδελφών λαών της Βαλκανικής, όλων των λαών της Βαλκανικής, λαών με κοινούς απελευθερωτικούς αγώνες, με φιλία σφυρηλατημένη μέσα από την ιστορική διαδρομή τους στον τραχύ βαλκανικό χώρο, αλλά και με μίση και αντιπαραθέσεις όσες φορές η άρχουσα τάξη, συνήθως συρόμενη στις επιλογές κάποιων «μεγάλων δυνάμεων», έσπειρε ανάμεσά τους τη διχόνοια, καλλιεργώντας το σαράκι του επεκτατισμού, του εθνικισμού, της μεγάλης ιδέας κ.λπ., πάντα για την εξυπηρέτηση των δικών της συμφερόντων, αλλά σε βάρος των λαών.

23 Μαρτίου 1821: Οι επαναστατημένοι Έλληνες κυριεύουν την Καλαμάτα. Ο Γιάννης Κορδάτος γράφει σχετικά (Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας, εκδ. 20ός Αιώνας, τ. Χ, σελ. 190):

Ο Πετρόμπεης στις 23 Μάρτη κήρυξε στη Μάνη την επανάσταση κι αμέσως οι Μανιάτες ξεκίνησαν από τη Μάνη για τη Μεσσηνία. Όπλα είχαν γιατί το καΐκι που στάλθηκε με πολεμοφόδια από τη Σμύρνη, τα ξεφόρτωσε στην Καρδαμύλη και τα παραλάβανε ο Αναγνωσταράς και ο Νικήτας Σταματελόπουλος και νύχτα τα μεταφέρανε στη Μεσσηνία.
Όμως δεν πρόφτασαν να τα πάνε όπου είχαν εντολή και τους βρήκε ημέρα απέξω από την Καλαμάτα. Ήταν ολόκληρο καραβάνι και οι αγωγιάτες ήταν οπλισμένοι.
Ειδοποιήθηκεν ο Τούρκος διοικητής Σουλεϊμάν αγάς και κάλεσε μερικούς Καλαματιανούς για να τους ρωτήσει τι είχαν τα φορτωμένα μουλάρια:
—Είναι αγωγιάτες, αγά, και κουβαλάνε λάδι.
—Αμή αρματωμένοι;
—Αρματωμένοι, αγά, γιατί ακούστηκαν κλέφτες.
Ο Τούρκος διοικητής κατάλαβε πως τον γελούσαν αλλά δεν είχε στρατό για να διατάξει να σταματήσουν το καραβάνι και να κάνουν έρευνα. Γι' αυτό ειδοποίησε τους Τούρκους να πάρουν τις οικογένειές τους και να πάνε στην Τριπολιτζά για ασφάλειά τους.
Την άλλη μέρα όμως μπήκε στην Καλαμάτα ο Ηλίας Μαυρομιχάλης μαζί με πολλούς οπλοφόρους, φέρνοντας επιστολή του Πετρόμπεη προς τον Τούρκο διοικητή:
«Έχουμε πληροφορίες πως κλέφτες θα πατήσουν την Καλαμάτα, γι' αυτό έστειλα τους δικούς μου, να φυλάξουν την πόλη!»
Ύστερα από μία μέρα έφτασεν ο Πετρόμπεης με πολλούς Μανιάτες. Μαζί του ήταν και οι καπετανέοι Γρηγοράκηδες, Καπετανάκηδες, Χρηστέας, Κουμουντουράκηδες, Κυβέλοι και Τρουπάκηδες.
Επίσης ενώθηκαν με τους Μανιάτες και οι ομάδες του Παπαφλέσσα, του Κολοκοτρώνη, του Κεφάλα και του Νικηταρά (Σταματελόπουλου).
Έγινε δοξολογία, ίσως στο βυζαντινό ναό «Άγιοι Απόστολοι» και υψώθηκε η επαναστατική σημαία. Όπως και στην Πάτρα, έτσι και στην Καλαμάτα, οι Έλληνες πανηγύριζαν με διάφορες εκδηλώσεις, ενώ οι Τούρκοι ήταν κλειδομανταλωμένοι στους πύργους τους.
Αμέσως εκλέχτηκαν ορισμένοι προύχοντες της Μεσσηνίας πληρεξούσιοι του λαού και αποτελέσανε την ανώτατη αρχή που ονομάστηκε Σύγκλητος ή Γερουσία της Μεσσηνίας και ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης αρχιστράτηγος.

Η εκπομπή ασχημονούσα…

ΑΝΤΙ ΣΥΓΓΝΩΜΗΣ…

«Η μηχανή του χρόνου φόνου»

…ΖΗΤΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑ ΡΕΣΤΑ!

Ο δημοσιογράφος Χρίστος Βασιλόπουλος επιμελείται και παρουσιάζει την εκπομπή «Μηχανή του Χρόνου» στην τηλεόραση της ΝΕΤ. Σχετικά με τον χαρακτήρα και τον σκοπό της εκπομπής, ο ιστότοπος της ΕΡΤ μάς πληροφορεί:

Μέσα από ενδελεχή έρευνα και επίμονη αναζήτηση ντοκουμέντων, η «Μηχανή του Χρόνου» εμβαθύνει στα γεγονότα της ιστορίας και αναζητά τον ρόλο των προσώπων. Ταραγμένες πολιτικές περίοδοι, κινήματα, κοινωνικά ρεύματα και επαναστάσεις «ξαναζούν» μέσα από την ιδιαίτερη ματιά της εκπομπής, που αναζητά συμπτώσεις, γοητευτικές λεπτομέρειες και συγκινήσεις.
Η κοινωνία και οι αλλαγές της, οι πρωταγωνιστές και οι συγκρούσεις τους, αλλά και οι «χαμένες» εικόνες των χρόνων μας, γίνονται μικρές και μεγάλες τηλεοπτικές ιστορίες.

Μια τέτοια «τηλεοπτική ιστορία», με τίτλο «Η πατρίς αγνωμονούσα», παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της εκπομπής αυτής ανήμερα της εθνικής εορτής, την Παρασκευή 25 Μαρτίου, και επαναλήφθηκε την επομένη από το ίδιο κανάλι. Αν ήταν «μικρή» ή «μεγάλη» η συγκεκριμένη τηλεοπτική ιστορία, δεν το γνωρίζω, διότι δεν γνωρίζω τα μέτρα της εκπομπής. Όμως με βεβαιότητα μπορώ να πω ότι μεγάλος ήταν ο θόρυβος που προκάλεσε, με το πλήθος διαμαρτυριών που ακολούθησαν, συχνά υπό μορφή (κατακριτέων) κραυγών ή ύβρεων(!…), εξ αφορμής ενός υποτιθέμενου λάθους ή μιας υποτιθέμενης ιστορικής ανακρίβειας που ειπώθηκε κατά τη διάρκεια της εκπομπής από τον ιστορικό Γεώργιο Πραχαλιά.

Η μικρή Ελσούλα για το '21

Αφού στην προηγούμενη… χορταστική ιστογραφή μου Το 1821 δεν είναι ό,τι είδαν οι παραμορφωτικοί φακοί του ΣΚΑΪ επιστρατεύτηκε ο ιστορικός υλισμός προκειμένου να ανασκευάσει τον "εκσυγχρονιστικό" αρρωστημένο κοσμοπολιτισμό της σειράς «1821» του καναλιού του Αλαφούζου, ο οποίος εζήλωσε να αντιπαρατεθεί στον "παραδοσιακά" γνωστό, εξίσου αρρωστημένο, εθνικισμό της εθνικής μας παιδείας, ας αφήσουμε σήμερα να μιλήσει για το '21 η αγνή κι άδολη παιδική ψυχούλα της πεντάχρονης Έλσας, της εγγονούλας μου. Απαγγέλει το κομμάτι που είχε στο σκετσάκι της γιορτής του νηπιαγωγείου της.

Το 1821 δεν είναι ό,τι είδαν οι παραμορφωτικοί φακοί του ΣΚΑΪ

Φέτος συμπληρώνονται 190 χρόνια από τον ξεσηκωμό του σκλαβωμένου γένους το 1821. Φέτος επίσης ο τηλεοπτικός ΣΚΑΪ παρουσίασε την πολυσυζητημένη παραγωγή του «1821», σειρά οκτώ επεισοδίων, ισχυριζόμενος ότι «…είναι ο καιρός ώριμος να πούμε την αλήθεια για την Επανάσταση…». Ασφαλώς χρειάζεται κανείς να μη ζει στην Ελλάδα ή να διαθέτει σεβαστό απόθεμα αφέλειας για να χωνέψει τέτοια φούσκα! Δηλαδή 190 χρόνια δεν έχει βρεθεί αυτή η έρμη η αλήθεια; Και τι είναι αυτή η αλήθεια; Κανένα περίεργο φρούτο που χρειάζεται δύο σχεδόν αιώνες για να ωριμάσει; Και ωρίμασε τώρα στο θερμοκήπιο του ΣΚΑΪ; Προφανώς τίποτε από αυτά! Τότε; Τι… καινούργιο φρούτο θέλει να μας σερβίρει ο ΣΚΑΪ; Τις «καινούργιες ερμηνείες» του κυρίου Βερέμη (κατά την έκφραση του ιδίου) για την Επανάσταση, που βέβαια καθόλου καινούργιες δεν είναι; Κάτι τέτοιο ασφαλώς. Ή, για να ακριβολογήσουμε, επιδίωξη του καναλιού της αστικής προπαγάνδας ήταν η παρουσίαση μιας διαφορετικής από τη γνωστή μας αστικής ιστοριογραφίας, προσαρμοσμένης στις σύγχρονες απαιτήσεις του κοσμοπολιτισμού σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και σε αντιδιαστολή με έναν ξεπερασμένο εθνικισμό. Φυσικά, για όποιον εξετάζει την Ιστορία από τη σκοπιά του μαρξισμού, καμία αξία δεν έχουν τέτοιες αντιπαλότητες ή, έστω, τέτοιες κούφιες αναζητήσεις. Το άρθρο που ακολουθεί είναι εκτεταμένο αλλά άκρως ενδιαφέρον. Αναδεικνύει τον χαρακτήρα της παραγωγής του ΣΚΑΪ και τη φενάκη της αστικής ιστοριογραφίας, και αποδεικνύει την υπεροχή της μαρξιστικής ανάλυσης της Ιστορίας. Είναι του Διονύση Αρβανιτάκη, μέλους της ΚΕ και του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, και δημοσιεύτηκε στο ένθετο «7 ημέρες μαζί» του «Ριζοσπάστη» της 20ής Μαρτίου.

The odoro(u)s Pangalos

Δύσοσμος είναι, δεν θ' ασχοληθώ ιδιαίτερα με την αφεντιά (διάβαζε ασχήμια) του. Ναι, για τον Πάγκαλο (εκ του παν + κάλος, σχηματισμός κατά το πανηλίθιος) ο λόγος, ο οποίος έγρουξε πάλι, κατά το συνήθειό του. Το γρούξιμο αυτό ακούστηκε σε κάποια αίθουσα του πανεπιστημίου της Οξπόρδης (όπου πολλοί χάχες το απόλαυσαν —η όλη εκδήλωση ενδεικτική της κατάντιας των πνευματικών ιδρυμάτων στον εμπορευματοποιημένο καπιταλιστικό κόσμο μας) πέρυσι τον Μάιο, αλλά έφτασε στ' αφτιά μας πρόσφατα χάρη σε δημοσίευμα ελληνικής εφημερίδας. Κι έτσι μάθαμε ότι ο ανόητος αυτός πάγκαλος (=παν+κάλος) νόμισε ότι θα μπορούσε να βρομίσει τους ήρωες αγωνιστές του 1821! Τα ξέρετε… «Ένα μάτσο αγράμματοι και απλοϊκοί χωριάτες που μετά βίας μιλούσαν ελληνικά εξεγέρθηκαν κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στη θέση της εγκαθίδρυσαν ένα σύστημα πελατειακών σχέσεων, το οποίο παραμένει άθικτο μέχρι σήμερα» απεφάνθη ο υπερφυσικός βοθρα(σ)κός…

Κάτι ακόμη για το 1821

Στον απόηχο της επετείου της Επανάστασης του '21, δημοσιεύω σήμερα ένα κείμενο του Κώστα Βάρναλη με τίτλο «Η επανάστασις του 1821 και οι σημερινοί πόλεμοι», που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ανεξάρτητος» το 1935. Το κείμενο είναι παρμένο από τη 2η έκδοση των «Φιλολογικών Απομνημονευμάτων» του μεγάλου μας λογοτέχνη και στοχαστή (εκδόσεις «Κέδρος», Απρίλιος 1981). Τα «Φιλολογικά Απομνημονεύματα» εκδόθηκαν το 1980, δηλαδή ύστερα από τον θάνατο του Κώστα Βάρναλη, τον Δεκέμβριο του 1974, και —όπως γράφει σε εισαγωγικό σημείωμά του ο επιμελητής Κ. Γ. Παπαγεωργίου— περιέχουν «το σύνολο μιας σειράς κειμένων που δημοσιεύθηκαν με τη μορφή επιφυλλίδων στην εφημερίδα Ανεξάρτητος στο χρονικό διάστημα από 17 Φεβρουαρίου μέχρι 11 Αυγούστου 1935». Έχει ενδιαφέρον να σημειώσω παρεμπιπτόντως ότι στην ίδια εφημερίδα δημοσίευσε ο Βάρναλης, επίσης με μορφή επιφυλλίδων, από 29 Δεκεμβρίου 1935 έως 10(;) Ιανουαρίου 1936, τις εντυπώσεις του από τη δίμηνη εξορία του στον Αϊ Στράτη και στη Μυτιλήνη, όπου στάλθηκε με εντολή του δικτάτορα Κονδύλη (αυτουνού που βρομούσαν τα πόδια του, όπως έλεγαν —όχι μονάχα τα πόδια του, θα πρόσθετα εγώ· και οι πράξεις του επίσης), ο οποίος κατέλαβε την εξουσία ύστερα από πραξικόπημα στις 10 Οκτωβρίου 1935 και αναγορεύτηκε πρωθυπουργός και αντιβασιλέας. Η διαφωνία του με τον βασιλιά (Γεώργιο Β') για το ζήτημα της αμνηστίας των κινηματιών της 1ης Μαρτίου 1935 τον οδήγησε σε παραίτηση στις 30 Νοέμβρη του ίδιου έτους.

Δυο-τρεις χρήσιμες σημειώσεις τόσο για την πληρέστερη κατανόηση του κειμένου καθαυτό όσο και για τη χρησιμοποιούμενη γλώσσα: Πρώτον, οι «Σκλάβοι Πολιορκημένοι» γράφτηκαν το 1927 και η επιφυλλίδα που παραθέτω το 1935. Επομένως ο «“τελευταίος” παγκόσμιος πόλεμος» δεν είναι παρά ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος. Δεύτερον, όσον αφορά τον τίτλο της επιφυλλίδας, παραθέτω σχετικό σχόλιο του επιμελητή των Απομνημονευμάτων:

Το πρώτο ντουφέκι

Με αφορμή την επέτειο της εθνεγερσίας κατά του τουρκικού ζυγού το 1821, μεταφέρω από το έργο του Δημήτρη Φωτιάδη «Η Επανάσταση του 21» (τ. 2^ος, σ. 30):

Το πρώτο ντουφέκι

Το πρώτο καριοφίλι του Εικοσιένα το βρόντηξε, στις 16 του Μάρτη 1821, ο Νικόλας Σολιώτης, που τον είδαμε να σμίγει με τον Παπαφλέσσα στα Καλάβρυτα και να του τάζει πως βρισκόταν έτοιμος να κάνει την αρχή. Χτύπησε, «άνευ της γνώμης των προκρίτων»⁴⁸, στο Αγρίδι τρεις γυφτοχαρατζήδες καθώς και τρεις μετζίληδες, ταχυδρόμους δηλαδή, με γράμματα του καϊμακάμη της Τριπολιτσάς στον Χουρσίτ, τον αρχιστράτηγο που πολιορκούσε στα Γιάννενα τον Αλήπασα. Ξεπάστρεψε κι άλλους εφτά ακόμα Τούρκους από τα χωριά τού Αρφαρά στα Χάσια. Για τον Σολιώτη ο Φιλήμονας γράφει πως «ην ανήρ τιμίου και ακεραίου χαρακτήρος, γενναίος την καρδίαν, πατριώτης το πνεύμα και θερμότατος οπαδός των εισηγήσεων του Δικαίου»⁴⁹.

Η αποκήρυξη της Επανάστασης του 21 από την Εκκλησία

Είναι γνωστή η εθνοπροδοτική στάση του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης, γενικότερα, όπως και ο δωσιλογισμός του "εθνομάρτυρα" Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε' (κατά κόσμον Γεώργιου Αγγελόπουλου), ειδικότερα, αλλά και η φιλοτουρκική και αντεθνική στάση της επίσημης Εκκλησίας τόσο κατά τα χρόνια της σκλαβιάς όσο, κυρίως και... καιρίως, και κατά τη διάρκεια της εθνεγερσίας -μάλιστα ξεκινώντας από το 1453... Κατά τη μακρά θητεία του ιερατείου στην υπηρεσία του κατακτητή, όχι ένεκα δειλίας ή αφελείας αλλ' ένεκα υπολογισμού προς εξυπηρέτηση των ιδιοτελών επιδιώξεών του, ενσυνειδήτως τοποθετημένου ενάντια σε κάθε λαϊκή προσπάθεια για αποτίναξη του ζυγού της σκλαβιάς, κορυφαία ίσως στιγμή αποτελεί η αποκήρυξη της Επανάστασης του 21 και ο αφορισμός του Αλ. Υψηλάντη και του Μιχ. Σούτσου. Το ανοσιούργημα αυτό διαπράχθηκε από τον σιχαμερό εσμό των διεφθαρμένων, ασυνείδητων, φιλοτομαριστών συνοδικών, στη σύσκεψη που συγκάλεσε ο Πατριάρχης Γρηγόριος στο Πατριαρχείο τον Μάρτη του 1821. Το κατάπτυστο κείμενο που συντάχθηκε και υπογράφτηκε από τους ελεεινούς αυτούς ιερωμένους στάλθηκε σ' όλες τις κατά τόπους ελληνικές κοινότητες, στοχεύοντας στην αναχαίτηση της Επανάστασης που φούντωνε. Προξένησε μεγάλη ζημιά στην ανάπτυξη του απελευθερωτικού αγώνα, πλην όμως η Επανάσταση επικράτησε στην κυρίως Ελλάδα, ο δε προδότης Πατριάρχης, για... καλή του τύχη (τι ειρωνεία!), απαγχονίστηκε -πέφτοντας θύμα της συκοφαντίας του γερο-πόρνου (κυριολεκτικά!) Μητροπολίτη Πισιδίας Ευγενίου (από τα καλόπαιδα [αν διαβάσατε "κωλόπαιδα", μικρό το λάθος· διότι δεν ήσαν, βέβαια, παιδιά...] που υπογράψανε το έμεσμα της αποκήρυξης...) προς τον Σουλτάνο, ότι τάχα ο Πατριάρχης Γρηγόριος ήταν επικεφαλής της Επανάστασης, η οποία είχε ήδη ξεσπάσει. Μετά τον απαγχονισμό του μικρού αυτού ανθρώπου, η Εκκλησία, πιστή στις παραδόσεις της, της υποκρισίας και του ψεύδους, έδωσε εντολή να καταστραφεί το έγγραφο αυτό, όπου βρισκόταν. Διασώθηκε ένα μοναδικό αντίγραφο στη Σκύρο, το οποίο φυλάσσεται στο Μουσείο Μάνος Φαλτάιτς (βλ. Ντοκουμέντα και ιστορικά έγγραφα). Το παραθέτω, διατηρώντας την ορθογραφία και την (απαίσια) στίξη του (για να δείτε το κείμενο σε μορφή pdf κάντε κλικ εδώ):